Bánh mì và sự sáng tạo của người Việt

Đầu bếp Peter Cường Franklin là người có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của ẩm thực Pháp tại Việt Nam. Ông sinh ra ở Đà Lạt và được nhận làm con nuôi trong một gia đình Mỹ. Từng mở nhà hàng Việt Nam tại Hong Kong và hiện nay là TP HCM, ông cho biết: "Khi người Pháp đến Việt Nam, họ có nhu cầu ăn những thực phẩm của đất nước họ. Vì vậy, họ mang những nguyên liệu như lúa mì để làm bánh mì, phô mai, cà phê và các sản phẩm mà họ tiêu thụ mỗi ngày".

Người Việt dần biết đến những nguyên liệu của Pháp, tuy nhiên chúng rất đắt đỏ vào thời điểm đó nên họ gọi bánh mì là "bánh Tây". Theo thời gian, kỹ thuật làm bánh mì đã được truyền bá rộng rãi tới người dân địa phương.

Ngày nay, bánh mì là món ăn bình dân quen thuộc được người Việt ưa chuộng. Ảnh: Backpackerlee.

"Người dân được thuê làm đầu bếp và nấu ăn cho người Pháp. Dần dần, họ nhận ra những món ăn này không chỉ dành riêng cho người Pháp, mà còn dành cho dân địa phương. Họ bắt đầu điều chỉnh công thức làm bánh mì, sử dụng nhiều men và nước hơn để bánh rỗng ruột, nhẹ, phù hợp với khẩu vị của người Việt Nam", đầu bếp gốc Việt cho hay.

Người Pháp thường Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog ăn bánh mì với gan gà hoặc pate gan ngỗng, phết phô mai và mù tạt. Song, những nguyên liệu này quá đắt với người Việt. Vì vậy, phiên bản mới được người Việt sáng tạo bằng cách dùng gan lợn, rẻ và dễ chế biến hơn để làm pate.

Theo Peter Cường, v ào những năm 1950, người Việt đã nảy ra ý tưởng về món bánh mì kẹp. Thay vì ăn riêng lẻ, các nguyên liệu được kẹp vào trong ruột bánh. Đó là hình thức ban đầu của những chiếc bánh mì Việt hấp dẫn ngày nay.

Hương vị của bánh mì Việt Nam được biến tấu khác nhau tùy từng vùng miền. Bánh mì Hà Nội được đánh giá có phần nhân đơn giản và nhẹ nhàng hơn so với TP HCM, chủ yếu là nguyên liệu đã được chế biến sẵn để nguội như lạp xưởng, xúc xích, xá xíu. Tại các thành phố miền trung như Hội An, nhân bánh mì thịt heo quay luôn được làm nóng.

"Nhớ hồi đi học cấp 1, tôi thích nhất bánh mì xá xíu. Mỗi hôm tôi ăn 3 cái bánh mì, một cái ăn sáng, mua thêm cái nữa để dành ra chơi ăn tiếp, chiều 5h tan học lại ăn lót dạ. Ngoài cơm ra, tôi ăn bánh mì cả năm cũng được", Phương Thủy, 24 tuổi, một nhân viên văn phòng chia sẻ về kỷ niệm tuổi thơ với bánh mì của mình.

Theo thời gian, bánh mì phổ biến khắp thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia như Australia và Mỹ, nơi có nhiều người Việt Nam di cư đến. Cố đầu bếp Mỹ Anthony Bourdain cũng đã giới thiệu về bánh mì Việt Nam trên chương trình ẩm thực của CNN. Ảnh: Kate Singer/CNN.

Ngày nay, các cửa hàng bánh mì đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới như Mỹ, Mexico, Anh, Singapore, Australia, Hong Kong, Nhật Bản... Theign Yie Phan, đầu bếp một nhà hàng Việt ở Hong Kong cho biết: "Bên cạnh phở, bánh mì là một trong những món nổi tiếng của Việt Nam trên thế giới, dễ gây nghiện. Bánh mì là sự hòa quyện hoàn hảo về hương vị và kết cấu: vỏ bánh ấm giòn kết hợp với hương vị đậm đà của nhân thịt và sự tươi mới các loại rau thơm".

Ngoài món bán chạy nhất là bánh mì thịt truyền thống Sài Gòn, nhà hàng của đầu bếp Phan có bánh mì gà xé và bánh mì đậu phụ chay. Mỗi tháng, cô mời các đầu bếp từ nhiều nhà hàng khác nhau trong cộng đồng để sáng tạo các phiên bản bánh mì mới.

Ngân Dương (Theo SCMP)

Chuyên gia Mỹ: 'Trung Quốc có thể giữ 50% nước Mekong vào mùa khô'

"Vào mùa khô, khi hạn hán ở mức rất nghiêm trọng, Trung Quốc có thể giữ đến 50% lượng nước sông Mekong. Vì thế tác động của các đập thủy điện của Trung Quốc ở thượng nguồn đến hạn hán ở hạ nguồn là điều không thể phủ nhận", Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm nghiên cứu Stimson, Mỹ, nói với VnExpress . Eyler là chuyên gia về các vấn đề xuyên biên giới ở khu vực Mekong, tác giả cuốn sách "Last Days of the Mighty Mekong" (Những ngày cuối của dòng Mekong vĩ đại).

Eyler cho biết mức 50% này là dựa trên tính toán logic của tình hình, khi Trung Quốc đang vận hành 11 đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong. Hồi 2014, khi Trung Quốc có 7 đập thủy điện hoạt động, Tổ chức Các dòng sông quốc tế (International Rivers - IR) công bố báo cáo cho thấy phần sông Mekong ở Trung Quốc (được gọi là Lan Thương) chiếm đến 45% lượng nước chảy xuống hạ lưu vào mùa khô. IR, tổ chức có trụ sở tại California, Mỹ, chuyên nghiên cứu ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh nhằm ngăn chặn các dự án gây hại cho sông và thúc đẩy các lựa chọn khả dĩ hơn.

Theo Eyler, vào mùa mưa, khu vực tập trung nhiều nước nhất ở sông Mekong là ở Lào và Tây Nguyên của Việt Nam.Vì thế Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 7% lượng nước sông Mekong vào mùa mưa.

Vào mùa khô, khi không có mưa ở hạ nguồn sông Mekong, phần lớn lượng nước đến từ sông băng ở dãy Himalaya, chảy qua Trung Quốc. Vì thế Trung Quốc chiếm đến 40% lượng nước sông Mekong chảy xuống hạ nguồn vào mùa khô thông thường. Trên thượng nguồn, Trung Quốc có 11 đập thủy điện, trữ 47 tỷ m3 nước.

Giữa tháng 2/2020, miền Tây Việt Nam xuất hiện tình trạng hạn mặn nghiêm trọng. Riêng tỉnh Cà Mau ghi nhận hơn 16.000 ha lúa bị thiệt hại 30-70%, 340 ha hoa màu có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Nguyễn Thị Nhiên, 38 tuổi, huyện Long Phú, Sóc Trăng, trên cánh đồng ruộng lúa chết khô. Ảnh: Cửu Long.

Nguyên nhân chính của hạn hán năm nay ở Việt Nam, theo Eyler, là do hiện tượng El Nino, gây nên thiếu mưa. Lượng nước không đủ để dòng sông vận hành như bình thường như trong hàng triệu năm qua. Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi mô hình thời tiết. Nông dân không có đủ nước để gieo vụ lúa mới và thực hiện các hoạt động nông nghiệp khác.

Eyler cho rằng các đập thủy điện càng lớn và càng gần nguồn nước thì càng gây tác động lớn đến hạ nguồn. Bên cạnh 11 đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn, Lào có hai đập trên dòng chính sông Mekong là Xayaburi và Don Sahong.

"Các đập thủy điện trên sông Mekong đang khiến hạn hán nghiêm trọng hơn", Eyler nói.

Ông cho rằng hạn hán ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam xuất hiện thường xuyên hơn và gây tác động mạnh hơn. Năm 2016, hạn hán ở mức tồi tệ nhất, nhưng tình trạng của 2020 còn xấu hơn. Trung Quốc từng xả nước xuống hạ lưu theo yêu cầu của Việt Nam và Thái Lan. Tuy nhiên năm nay lượng nước đến ĐBSCL chưa xuất hiện, dù Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết đã xả nước từ ngày 24/1.

Đồng tình về nguyên nhân chính gây hạn hán ở miền Tây năm nay, Tiến sĩ Tô Văn Trường, cựu viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi Miền Nam, cho rằng lượng mưa trong mùa mưa năm 2019 thấp hơn bình thường, do đó hạn mặn năm 2020 đến sớm và trầm trọng hơn những năm khác.

Năm 2019, khi có hiện tượng El Nino, khu vực Đông Nam Á có ít mưa hơn so với bình thường, do ổ đối lưu gây mưa bị dịch về phía Đông. Hạn hán lịch sử xuất hiện ở hầu hết các nước Đông Nam Á. Tại Việt Nam, khu vực bị ảnh hưởng nặng là miền nam và miền trung. Trong mùa khô, tổng lượng mưa trên các trạm khác nhau trên lưu vực sông Mekong thấp hơn 55% so với mức trung bình nhiều năm. Mùa mưa đến muộn (vào tháng 7 thay vì tháng 5 hàng năm), khiến lượng mưa thấp hơn 65% so với các năm, gồm cả thượng nguồn ở phía Trung Quốc. Lượng mưa trung bình chỉ đạt 20% so với nhiều năm. Trong mùa mưa, ĐBSCL đối diện với mùa lũ ở mức rất thấp.

Theo ông Đào Trọng Tứ, cựu phó tổng thư ký Uỷ ban sông Mekong Việt Nam, hiện các nước hạ nguồn chưa đánh giá được tác động của các đập thủy điện của Trung Quốc đến hạn hán ở hạ lưu, do Trung Quốc không cung cấp quy trình vận hành của các đập thủy điện.

"Vấn đề chính là Trung Quốc rất hạn chế hợp tác, không trao đổi số liệu thực tế của các đập thủy điện", ông Tứ nói.

Nhiều nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong (MRC) cho thấy tác động rõ nhất của các đập thủy điện Trung Quốc đến hạ lưu là "giữ lại phù sa". Mekong chiếm đến 60% lượng phù sa của ĐBSCL của Việt Nam. Đến 2040, lượng phù sa ở khu vực này ước tính chỉ còn 4-5%. Nếu 11 đập thủy điện ở Lào và Campuchia đi vào hoạt động, tác động về phù sa sẽ còn lớn hơn nữa, theo ông Tứ.

Danh sách đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn sông Mekong tính đến tháng 11/2019. Đồ họa: Trung tâm nghiên cứu Stimson, Mỹ.

Eyler dự báo hạn hán ở hạ lưu sông Mekong sẽ tái diễn thường xuyên hơn trong tương lai. Tuy Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog nhiên, có thể dự báo được El Nino và tác động của nó trước 6 tháng. Hạn hán tính đến tháng 4/2020 có thể được dự báo từ đầu tháng 6/2019. Vì vậy, Việt Nam có thể chuẩn bị năng lực để hạn chế tác hại.

Có chung nhận định, ông Tứ cho rằng Việt Nam cần phải "thừa nhận" thực tế hạn hán sẽ trở nên thường xuyên hơn và cần có phương án ứng phó. Việt Nam không nên "trông chờ nhiều" vào nước ở thượng nguồn mà nên chủ động "tự cứu mình". Trong chiến lược lâu dài, Việt Nam đang hướng đến việc chuyển đổi sản xuất, phân vùng sản xuất.

Theo ông Tô Văn Trường, giải pháp trước mắt của Việt Nam là tập trung tiết kiệm nước cho sinh hoạt và sản xuất một cách hợp lý. Việt Nam nên tích lũy nước ngọt tối đa, trong đó có nước ngầm, cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng để chủ động tưới tiêu. Về dài hạn, Việt Nam cần có hệ thống công trình điều khiển mặn từ phía các cửa mặn, hệ thống bẩy triều, giúp đẩy ngọt từ các cửa ngọt trong từng con triều trong mùa khô. Chính quyền cần biến hệ thống kênh rạch ở đồng bằng sông Cửu Long thành "các hồ nước ngọt di động", vận hành theo nhịp điệu của triều trong mùa khô. Việt Nam cũng phải tìm giải pháp phi công trình như thay đổi cơ cấu mùa vụ, cây trồng, vật nuôi.. theo hướng thích nghi với thời tiết, tiết kiệm nước.

Eyler đánh giá cao Nghị quyết 120 về phát triển bền vững ở ĐBSCL mà Việt Nam ban hành năm 2017. Các chính sách trong khuôn khổ này sẽ giúp khôi phục lại các quy trình dựa trên thiên nhiên, liên quan đến chu kỳ lũ tự nhiên của dòng Mekong, giúp người dân chuyển đổi các sinh kế hiệu quả hơn. Nông dân ở ĐBSCL cũng có thể thích ứng với mực nước biển dâng và tình trạng xâm mặn. Việt Nam có các đối tác hỗ trợ thực hiện kế hoạch như Hà Lan, Israel và Mỹ.

"Nếu chính sách được thực hiện đúng đắn, nó sẽ rất hiệu quả", Eyler nói.

Trên phạm vi khu vực , ông Trường cho rằng Việt Nam cần hợp tác chặt chẽ với các nước ven sông Mekong để có kế hoạch tổng hợp gần tối ưu, mang lại lợi ích lâu dài của mỗi nước. MRC đã có nhiều nghiên cứu đánh giá tác động của 11 đập thủy điện ở hạ lưu.

"Tôi cho rằng hiện nay ai cũng hiểu rõ được - mất của mỗi quốc gia", ông Trường nói.

Với Trung Quốc, MRC có thể sử dụng Hiệp định Mekong năm 1995 làm cơ sở pháp lý để đề nghị Bắc Kinh hợp tác, cân bằng lợi ích của các bên. MRC cũng có hệ thống tài liệu khí tượng thủy văn và các tài liệu cơ bản khác, có thể dùng để đối chiếu với dữ liệu của Trung Quốc.

Theo ông Tứ, Việt Nam nên tận dụng cơ chế hợp tác Mekong - Lan Thương giữa MRC và Trung Quốc để thảo luận về vấn đề nước sông Mekong. Trong cơ chế này, nước là một vấn đề trụ cột trong hợp tác, bên cạnh kinh tế và an ninh.

Với ASEAN, Eyler cho rằng Việt Nam nên ưu tiên đưa vấn đề sông Mekong ra bàn luận trong năm làm Chủ tịch của Hiệp hội trong 2020. Hệ sinh thái và nền tảng tài nguyên của Mekong đang bị đe dọa, trong khi ĐBSCL là nơi cung cấp nguồn lương thực cho cả 10 nước Đông Nam Á.

"Việt Nam nên nêu vấn đề sông Mekong trên khía cạnh an ninh, vì khủng hoảng ở đây có thể gây bất ổn ở khu vực. Hy vọng Việt Nam có thể thay đổi cách ASEAN nhìn nhận về Mekong", Eyler nói.

Theo Eyler, Ban Thư ký MRC chưa từng tiếp cận được dữ liệu của Trung Quốc về các đập thủy điện trên thượng nguồn. Ông hy vọng MRC sẽ có cơ hội này khi tiến hành nghiên cứu chung sắp tới với Trung Quốc để tìm nguyên nhân hạn hán. Eyler cảnh báo MRC không nên để Trung Quốc dùng ảnh hưởng trong khu vực để áp đảo các nước và các bên liên quan.

"MRC không nên để Trung Quốc cung cấp dữ liệu không chính xác về tác động của các đập thủy điện đến hạ lưu", Eyler nói.

Học sinh từ mầm non đến THCS có thể nghỉ thêm

Theo văn bản do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ gửi các tỉnh thành, học sinh THPT và học viên giáo dục thường xuyên đi học từ 2/3, sau một tháng nghỉ phòng dịch Covid-19.

T hời gian kết thúc năm học và thi THPT quốc gia vẫn giữ nguyên như quyết định trước đó. Cụ thể, năm học 2019-2020 kết thúc trước ngày 30/6, tuyển sinh lớp 10 hoàn thành trước 15/8; thi THPT quốc gia từ 23 đến 26/7.

Bộ trưởng Nhạ đề nghị các địa phương chỉ đạo nhà trường thực hiện nghiêm quy trình phòng chống dịch. Các trường cần kiểm tra sức khỏe, hướng dẫn chi tiết cho giáo viên, nhân viên, học sinh về biện pháp phòng dịch, đảm bảo an toàn khi các em trở lại trường.

Kiến nghị nghỉ thêm 1-2 tuần của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo giống với đề xuất của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng trong cuộc họp thường trực Chính phủ chiều 24/2.

Tại cuộc họp sáng 27/2, đề Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog cập việc đi học của học sinh, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giao Bộ Giáo dục và Đào tạo và UBND các tỉnh thành xem xét trong khung chương trình mà Bộ đã công bố để "xử lý vấn đề một cách tốt nhất".

Năm học 2019-2020, cả nước có hơn 22 triệu học sinh. Nếu thực hiện theo kiến nghị của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, chỉ gần 2,6 triệu học sinh THPT đi học từ ngày 2/3, số còn lại tiếp tục nghỉ. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, học sinh được nghỉ kéo dài vì dịch truyền nhiễm.

Dịch Covid-19 khởi phát tại Vũ Hán, Trung Quốc tháng 12/2019, hiện đã lan ra 48 quốc gia và vùng lãnh thổ, làm hơn 82.000 người nhiễm bệnh và hơn 2.800 người tử vong, riêng Trung là 2.744 người. Hàn Quốc là ổ dịch lớn thứ hai trên thế giới, sau Trung Quốc đại lục, với hơn 1760 ca nhiễm.

Tại Việt Nam, 16 bệnh nhân nhiễm nCoV đã khỏi và xuất viện, 14 ngày qua không ghi nhận thêm ca nhiễm mới. Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, cả nước hôm nay có thêm 48 người nghi nhiễm nCoV, đưa con số này lên 79.

Số ca nhiễm nCoV ở Hàn Quốc lên hơn 2.000

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KCDC) hôm nay thông báo nước này ghi nhận thêm 256 ca nhiễm nCoV, trong đó có 182 trường hợp ở Daegu và 49 trường hợp ở tỉnh Bắc Gyeongsang lân cận. Daegu và tỉnh Bắc Gyeongsang là hai cụm dịch lớn ở Hàn Quốc với tổng số ca nhiễm hiện lần lượt là 1.314 và 394.

Các tỉnh và thành phố lớn cũng Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog báo cáo ca nhiễm mới, trong đó thủ đô Seoul ghi nhận 6 trường hợp, nâng tổng số ca nhiễm bệnh trên toàn quốc lên 2.022. Hàn Quốc chưa ghi nhận ca tử vong mới ngoài 13 trường hợp đã được xác nhận.

Số ca nhiễm ở Hàn Quốc dự kiến tăng khi quan chức y tế bắt đầu xét nghiệm hơn 210.000 thành viên giáo phái Tân Thiên Địa. Thị trưởng Daegu Kwon Young-jin cho biết số ca nhiễm tại thành phố có thể tăng lên khoảng 3.000 khi kết quả xét nghiệm được công bố. "Một tuần tới sẽ là thời điểm bùng phát", ông nói.

Nhân viên y tế Hàn Quốc kiểm tra nơi cư trú của những người có triệu chứng nghi nhiễm Covid-19 ở Daegu hôm 27/2. Ảnh: AFP .

Hàn Quốc đã chữa khỏi và cho xuất viện 26 bệnh nhân tính đến sáng nay, số người được kiểm tra và cách ly là 24.751. Trên cả nước, 68.918 ca nghi nhiễm đã được xét nghiệm, trong đó 44.167 người cho kết quả âm tính.

Dịch Covid-19 khởi phát tại Vũ Hán, Trung Quốc tháng 12/2019, hiện xuất hiện tại 51 quốc gia và vùng lãnh thổ. Dịch bệnh đã khiến hơn 83.000 người nhiễm và hơn 2.800 người tử vong trên toàn thế giới, phần lớn ở Trung Quốc.

Hàn Quốc hiện là ổ dịch lớn thứ hai trên thế giới, sau Trung Quốc đại lục. Hàn Quốc ghi nhận ca nhiễm bệnh đầu tiên hôm 20/1 với bệnh nhân là một phụ nữ đến từ Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, tâm dịch Covid-19. Tuy nhiên, tốc độ lây nhiễm không đáng báo động cho đến ngày 18/2, khi nữ tín đồ 61 tuổi của giáo phái Tân Thiên Địa nhiễm virus và đã tham dự ít nhất 4 buổi lễ tại nhà thờ ở Daegu.

Huyền Lê (Theo Yonhap )

Trung Quốc - thị trường dẫn dắt tôm hùm Việt

"Bao nhiêu năm nay chúng tôi chỉ phụ thuộc Trung Quốc vì dẫu sao, hiếm có thị trường nào tiêu thụ dễ tính như thế. Mỗi lần họ ngưng nhập là mình như ngồi trên đống lửa", anh Hùng, chủ một hộ nuôi tôm hùm ở Khánh Hòa bộc bạch.

Anh Hùng cũng như các hộ nuôi tại Phú Yên, Khánh Hòa vẫn bám trụ vì có những thời điểm, Trung Quốc mua gom với số lượng nhiều, giá lên tới cả triệu đồng một kg tôm hùm baby, 2,5 triệu một kg tôm hùm bông. Với mức giá ấy, anh kể, có vụ người nuôi lời 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng. Những năm 2007-2012, nhiều gia đình ở thủ phủ nuôi tôm hùm lời cả vài tỷ đồng một năm, cũng nhờ thị trường Trung Quốc.

Tôm hùm bông được nuôi ở Phú Yên. Ảnh: Nguyễn Kỳ.

"Giai đoạn đó, nuôi tôm sướng lắm, có năm gia đình tôi cầm chắc vài tỷ đồng. Chỉ cần tôm không bị bệnh, trọng lượng đạt theo yêu cầu là thương lái vào mua sạch mà không cần phải kiểm tra vi sinh hay chất lượng thịt như các doanh nghiệp thu mua xuất thủy sản sang châu Âu. Hỏi sao bao năm chúng tôi vẫn chuộng bán cho thương lái xuất đi Trung Quốc", ông Thanh, một hộ nuôi tôm ở Phú Yên nói.

Theo tính toán của Chi cục thủy sản Phú Yên, Khánh Hòa, mỗi năm lượng hàng xuất đi Trung Quốc ổn định, giá cả không bấp bênh thì tổng giá trị kinh tế của ngành nuôi tôm hùm mang về cho Việt Nam lên tới gần 2.000 tỷ đồng.

Ở Khánh Hòa, những năm 2000, số hộ nuôi tôm chỉ đếm trên đầu ngón tay. Thời điểm ấy, giá trị đồng tiền còn thấp nên mỗi kg tôm hùm bán ra trị giá 250.000-300.000 đồng là người dân có lãi. Qua thời gian, giá con giống nguyên liệu tăng cao khiến tôm tăng giá mạnh. Đỉnh điểm là 2006 -2007, giá tôm tại lồng nuôi tăng vọt lên 1,1 triệu đồng một kg với tôm hùm baby và 1,6-1,8 triệu đồng một kg với tôm hùm bông.

Sở dĩ giá lúc đó tăng "vọt" là nhờ thị trường mở cửa, Trung Quốc bắt đầu ưa chuộng tôm hùm Việt Nam. Cũng chính vì giá tốt, một năm người nuôi ở đây lãi 300-500 triệu đồng. Tuy nhiên, mức giá này nhanh chóng giảm đi khi lượng nuôi ồ ạt, thị trường Trung Quốc liên tục thay đổi, các quốc gia như Ấn Độ, Canada bán nhiều dòng sản phẩm thuộc họ tôm hùm với giá cạnh tranh hơn. Cũng chính vì nhiều yếu tố tác động trên mà suốt 3 năm qua giá tôm hùm Việt lao dốc và chưa có dấu hiệu chững lại.

Anh Hoàng, người nuôi 100 lồng ở Phú Yên cũng thừa nhận, bao năm qua anh và nông dân cũng đều nuôi tự phát ngày càng nhiều và chỉ "bám víu" vào thương lái. "Không nuôi thì không biết làm việc gì để kiếm thu nhập mà nuôi thì hên xui. Thị trường tới nay vẫn do thương lái Trung Quốc quyết định, nên giá mỗi năm luôn biến động và khó ổn định. Vì miếng cơm manh áo nên chúng tôi cứ vẫn theo nghề", anh Hoàng nói.

Vì luôn "đóng đinh" tư tưởng "giá xuống rồi lại lên nhanh" suốt mười mấy năm qua, nên hàng trăm hộ nuôi tại các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa vẫn cứ tăng quy mô diện tích nuôi trồng, còn đầu ra họ phó mặc cho thương lái. Cũng chính vì để giá cả phụ thuộc vào thương lái nên nhiều năm qua, tôm liên tục rớt giá một nửa khi có sự cố.

Minh chứng rõ nhất là tại Khánh Hòa, Phú Yên – thủ phủ của tôm hùm cả nước. Từ tháng 9/2019 đến nay, liên tục điêu đứng vì giá tôm hùm giảm một nửa. Tôm hùm baby chỉ còn 400.000-600.000 đồng một kg, tôm hùm bông khoảng 1,1-1,2 triệu đồng. Với giá này, nhiều hộ nuôi lỗ vài trăm triệu đến cả tỷ đồng. Lần nào cũng một lý do "thương lái Trung Quốc ngưng mua".

Tôm hùm baby vừa được thu hoạch tại Nha Trang để đóng thùng gửi đi. Ảnh: Quân Trần.

Đợt dịch Covid-19 này, nhiều thương lái và chuỗi cửa hàng lớn ở TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng đẩy mạnh thu mua, chuyển hướng tiêu thụ thị trường nội địa.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Ân – Chủ tịch UBND xã Cam Bình (Khánh Hòa) việc thu mua trên vẫn chỉ như "muối bỏ bể". Từ trước tới nay, giá bán sản phẩm tại thị trường trong nước vẫn hấp dẫn nhưng lượng mua "nhỏ giọt". Tỉnh và ban lãnh đạo các quận huyện ở Khánh Hòa kêu gọi doanh nghiệp xuất khẩu chính ngạch nhưng Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog vẫn bị bỏ ngỏ nên hoạt động xuất khẩu cứ bị phụ thuộc theo lối mòn.

Thị trường xuất khẩu không ổn định dù được cảnh báo nhiều năm qua, tình trạng nuôi trồng tôm hùm tràn lan vẫn gia tăng.

Số liệu thống kê cho thấy, tính đến hết 2019, cả nước có trên 190.000 lồng nuôi tôm hùm (bao gồm thương phẩm và giống) với sản lượng tôm hùm thương phẩm ước đạt gần 1.800 tấn một năm, tăng mạnh so với 2018 là trên 1.600 tấn.

Theo thống kê từ Chi cục thủy sản Khánh Hòa, số lồng nuôi tôm tại tỉnh này tăng 15-20% mỗi năm. Tính đến hết 2019, toàn tỉnh có 4 vùng nuôi tôm chính là Vạn Ninh (2 vùng), Nha Trang và Cam Ranh với 66.138 lồng nuôi với sản lượng 1443,7 tấn (tôm thương phẩm và tôm giống), lần lượt tăng 15% và 85% so với 2018. Giá trị kinh tế mỗi năm khoảng 800 – 900 tỷ đồng một năm. Nếu 2 năm trước giá tôm hùm bông có lúc lên tới 2,5 triệu đồng một kg, tôm hùm xanh 900.000 đồng một kg thì nay chỉ còn 500.000 -1,4 triệu đồng.

Là thủ phủ đi sau trong hoạt động nuôi tôm hùm nhưng tốc độ lồng nuôi tại Phú Yên tăng nhanh chóng. Nếu năm 2018, tổng số lồng nuôi tôm hùm ở tỉnh này thấp hơn Khánh Hòa thì nay đã đạt 84.246 lồng nuôi thương phẩm và 34.782 lồng tôm hùm giống.

Theo lãnh đạo Chi cục thủy sản của hai tỉnh này, điểm mấu chốt khiến giá cả tôm hùm luôn bấp bênh là do 90% lượng tôm sống và đông lạnh của Việt Nam xuất đi thị trường Trung Quốc, chỉ 10% tiêu thụ nội địa. Đặc biệt, thay vì xuất chính ngạch thì doanh nghiệp hầu như đi đường tiểu ngạch. Kết quả là, đầu năm 2019, Trung Quốc bắt đầu siết chặt đường này, đến tháng 9/2019, tôm hùm Việt tồn kho nhiều, giá giảm sâu.

Khi Trung Quốc "siết", cơ quan quản lý đã thông báo cho các địa phương và người nuôi. Để xuất sang được Trung Quốc, người dân phải đăng ký nuôi trồng với cơ quan quản lý theo đúng quy hoạch. Tuy nhiên, nói với VnExpress , ông Nguyễn Trọng Chánh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Khánh Hòa cho biết tới nay số lượng đăng ký vẫn lẻ tẻ. "Người dân không chịu nghe theo hướng dẫn của cơ quan quản lý mà đua nhau nuôi tự phát nên hàng chưa đủ tiêu chuẩn để xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc và nhiều thị trường khó tính khác", ông nói.

Ông Chánh cũng cho rằng, vấn đề trên chưa kịp giải quyết thì dịch Covid-19 ập tới khiến "khó khăn chồng khó khăn". Hơn 300 tấn tôm gối đầu vụ trước tại Khánh Hòa vào mùa thu hoạch không được xuất sang Trung Quốc. Hiện, một phần nhỏ đang được người nuôi trong nước "giải cứu", phần lớn nông dân vẫn nuôi cầm chừng để chờ giá lên.

Ông Chánh cũng đang đề xuất các cơ quan ban ngành hỗ trợ đưa ra phương án khuyến khích doanh nghiệp tìm hướng đi mới bằng cách đẩy mạnh hơn thị trường nội địa, tìm ngách cho xuất khẩu. "Chúng tôi rất cần các mạnh thường quân đẩy mạnh việc chế biến sâu để thị trường tôm hùm có nhiều thay đổi hơn", ông Chánh nói.

Bên cạnh đó, hiện nay thế giới đã có nhiều sản phẩm được chế biến từ tôm hùm đông lạnh, tôm hùm đã được hấp (cook-lonsters) hay các sản phẩm có thành phần tôm hùm. Tuy nhiên, ở Việt Nam vẫn chưa có doanh nghiệp nào đứng ra làm việc này. Đây là thị trường khá tiềm năng và cơ hội mới cho các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Để gỡ khó khăn hiện nay, ngoài nghiên cứu giải pháp mới để tôm có thể xuất sang Trung Quốc sớm, Chi cục tỉnh Phú Yên đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại có phương án gia hạn, khoanh các khoản nợ của người nuôi để giảm bớt khó khăn, ổn định thị trường.

Thi Hà

Vì sao cần tìm kiếm 'bệnh nhân số 0' Covid-19?

Tính đến ngày 27/2, dịch Covid-19 đã lây lan đến 48 quốc gia và vùng lãnh thổ, hơn 82.000 người bệnh, 2.804 ca tử vong. Các cơ quan y tế thế giới đang nỗ lực kiểm soát căn bệnh bằng cách tìm ra "bệnh nhân số 0" - người đầu tiên nhiễm virus.

Thuật ngữ này vốn được dùng để chỉ người đầu tiên nhiễm bệnh, song trong dịch Covid-19 lần này có tới vài "bệnh nhân số 0".

"Ví dụ, chúng tôi biết ai là ‘bệnh nhân số 0’ trong cụm dịch ở Hàn Quốc, điều này hỗ trợ công tác theo dõi những người từng tiếp xúc và tìm hiểu điều gì đang Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog xảy ra. Song chưa rõ ‘bệnh nhân số 0’ trong cụm dịch ở Iran và Italy là ai", tiến sĩ Sarah Borwein, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế Trung ương Hong Kong cho biết.

Người dân Trung Quốc đeo khẩu trang nơi công cộng để tránh lây bệnh Covid-19. Ảnh: Bloomberg

Hàn Quốc hiện có hơn 1.500 trường hợp dương tính nCoV và ít nhất 13 người tử vong. Hầu hết họ bị lây khi tham gia buổi lễ tại nhà thờ Shincheonji, thành phố Daegu, từ một người phụ nữ 61 tuổi nhiễm Covid-19.

Trong khi đó, giới chức y tế Trung Quốc vẫn tiếp tục truy tìm "bệnh nhân số 0" của nước này. Trường hợp viêm phổi corona đầu tiên được báo cáo cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào ngày 31/12. Người bệnh từng đến chợ hải sản Hoa Nam tại Vũ Hán. Song trong nghiên cứu mới được công bố, một nhóm chuyên gia khẳng định virus có nguồn gốc từ nơi khác.

Trong thông tin đăng trên Weibo hôm 26/2, chính phủ Trung Quốc thừa nhận ca dương tính đầu tiên vào ngày 8/12. Bệnh nhân chưa từng đến chợ hải sản Hoa Nam.

"Chúng ta vẫn chưa biết ai là ‘bệnh nhân số 0’, có lẽ người này sống tại Vũ Hán. Điều đó khiến câu hỏi ‘dịch bệnh đã bắt đầu thế nào và lan rộng ra sao’ còn bỏ ngỏ", tiến sĩ Borwein cho biết.

Bà cũng giải thích, tìm ra "bệnh nhân số 0" có thể giúp ngăn chặn dịch bệnh bùng phát trong tương lai và cung cấp thông tin cần thiết về cách khống chế sự lây lan của virus. Song càng nhiều tháng trôi qua, việc xác định ca bệnh đầu tiên sẽ càng khó khăn.

"Bệnh nhân số 0 không phải lời giải đáp cho tất cả các câu hỏi, nhưng sẽ giúp vạch ra con đường lan truyền của virus. Thật khó để vẽ bản đồ mà không biết điểm bắt đầu", bà nói.

Dưới góc độ dịch tễ học, Giáo sư John Nicholls thuộc Đại học Hong Kong giải thích, trong dịch SARS, xác định người đầu tiên nhiễm bệnh là rất quan trọng bởi nó làm rõ phương thức truyền bệnh. Đại dịch năm 2003 đã ảnh hưởng đến hơn 8.000 người và gây ra 813 ca tử vong. "Bệnh nhân số 0" khi đó là một giáo sư y khoa 64 tuổi ở Quảng Châu, ông đã lây nhiễm cho ít nhất 13 người tại khách sạn Metropole Hong Kong.

Người dân Tehran, Iran đeo khẩu trang ngừa nCoV, ngày 21/1. Ảnh: Anadolu Agency

Song giáo sư Nicholls nhận định vì số lượng bệnh nhân Covid-19 hiện tại đã quá lớn, việc tìm ra người đầu tiên là một thử thách vô cùng khó khăn.

"Có rất nhiều ổ dịch và điểm nóng trên toàn thế giới. Virus này dường như lây lan nhanh hơn SARS. Vì vậy xác định ‘bệnh nhân số 0’ là thách thức lớn. Các nguồn tư liệu dịch tễ học sẽ hiệu quả trong việc giảm thiệu sự lây lan hơn là chỉ để nhìn lại", ông nói.

Giáo sư Nicholls cũng cảnh báo cần cẩn trọng khi sử dụng thuật ngữ "bệnh nhân số 0" để tránh gây ra sự bài ngoại và hoảng loạn không đáng có.

"Vì vụ dịch khởi phát tại Trung Quốc và ‘bệnh nhân số 0’ có khả năng cũng sinh sống ở đây, nhiều người dễ có tâm lý bài xích hoặc phân biệt chủng tộc. Cần hiểu rằng ‘bệnh nhân số 0’ là đầu mối, chứ không phải một tội đồ", ông nhấn mạnh.

Hầu hết "bệnh nhân số 0" Covid-19 đều đến từ thành phố Vũ Hán, trung tâm tỉnh Hồ Bắc. Họ mang mầm bệnh tới Hàn Quốc, Đài Loan, Hong Kong, Macau, Singapore và Philippines. Ca dương tính đầu tiên bên ngoài lãnh thổ đại lục được ghi nhận ở Thái Lan vào ngày 13/1. Bệnh nhân là một phụ nữ Trung Quốc 61 tuổi đến từ Vũ Hán, nhập cảnh tại sân bay Suvarnabhumi, Bangkok cùng các thành viên trong gia đình.

Hai ngày sau đó, Nhật Bản xác nhận "bệnh nhân số 0" của nước này. Một người đàn ông hơn 30 tuổi, sống ở quận Kanagawa, Tokyo. Người này đã tới Vũ Hán không lâu trước đó.

Thục Linh (Theo SCMP )

CR-V, CX-5, Tucson đua giảm giá

Cuộc đua giảm giá đối với xe gia đình gầm cao hạng C tại Việt Nam trở nên sôi động giai đoạn cuối tháng 2. Không một mẫu xe nào ở phân khúc này nằm ngoài làn sóng giảm giá chung .

Một mẫu CX-5 tại đại lý Mazda ở quận Thủ Đức, TPHCM. Ảnh: Thành Nhạn

Mazda CX-5, đối thủ số một của CR-V và để chính mẫu xe của Honda lật đổ ngôi vương phân khúc trong 2019, giảm giá 30-50 triệu tùy phiên bản tại các đại lý. Đây là mức giảm được Trường Hải áp dụng trong tháng 2. Các phiên bản CX-5 sản xuất đời 2019 được giảm thêm 10-15 triệu.

Không những CX-5, nhiều mẫu xe khác của Mazda như CX-8, Mazda6, xe bán tải BT-50 đều giảm giá hàng chục triệu đồng. Sau khi không giữ được ngôi vương phân khúc crossover hạng C, Trường Hải trở lại với chính sách giảm giá liên tục trong những tháng gần đây để tăng tính cạnh tranh và tạo áp lực lên các đối thủ.

Tại các đại lý, dù không có chương trình Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog ưu đãi chính thức nào của hãng, giá Honda CR-V cũng được nhân viên bán hàng giảm 40-50 triệu đồng kèm phụ kiện. Mức giảm không đồng nhất tại các đại lý và "có thể thương lượng giảm thêm". Phụ kiện trị giá 20 triệu đồng hoặc hơn với các trang bị lắp thêm như phim cách nhiệt, lót sàn, camera hành trình...

CR-V hiện là mẫu xe bán chạy nhất phân khúc trong 2019. Việc các đại lý giảm giá CR-V như một cách để duy trì sức mua từ thị trường trong bối cảnh các đối thủ khác đều giảm giá mạnh. Honda CR-V được một số nhân viên bán hàng đề cập về khả năng lớn sẽ lắp ráp vào khoảng giữa 2020 tại Việt Nam. Tuy nhiên, Honda chưa có thông tin chính thức về việc này. Trước khi CR-V vươn lên trở thành mẫu xe chủ lực của hãng trong 2019, sedan hạng B City là sản phẩm bán chạy nhất trong dải sản phẩm ôtô Honda nhiều năm trước đó.

Hyundai Tucson bản turbo 1.6 tại một đại lý ở TPHCM. Ảnh: Phạm Trung

Hyundai Tucson, mẫu xe lắp ráp bởi Thành Công, cũng không ngoài làn sóng giảm giá chung của phân khúc. Tucson đời 2019 giảm khoảng 35 triệu đồng, bản đời 2020 ít hơn với khoảng 15 triệu đồng. Doanh số Tucson thuộc nhóm tầm trung, xếp dưới CR-V và CX-5. Trong khi đó, Nissan X-Trail, mẫu xe bán chậm của phân khúc ưu đãi 25 triệu và một số phụ kiện đi kèm ở bản 2.5 hai cầu.

* Giá niêm yết chưa gồm mức ưu đãi tại các đại lý

Ngoài cuộc đua giảm giá của ba mẫu xe kể trên, Mitsubishi Outlander 2.4 CVT đời 2019 đang được hãng ưu đãi mạnh để đẩy hàng tồn. Phiên bản Outlander 2020 nâng cấp ra mắt gần đây là nguyên nhân khiến phiên bản cũ giảm hơn 100 triệu khi cộng gộp mức giảm 52 triệu và hỗ trợ 50% phí trước bạ.

Một mẫu xe giảm giá mạnh khác, lên tới hơn 100 triệu đồng là Subaru Forester nhập khẩu Thái Lan. Hãng xe Nhật đang có những động thái quyết liệt hơn khi giảm giá, mở rộng đại lý và đầu tư về mặt hình ảnh, truyền thông để cải thiện doanh số tại Việt Nam. Forester đang là sản phẩm chính và nhận được nhiều ưu đãi nhất từ Subaru.

Thành Nhạn